News Reporter
રક્ષાબંધનનો તહેવાર ભાઈ-બહેનના પવિત્ર પ્રેમ, લાગણી અને વિશ્વાસનું પ્રતીક છે. શ્રાવણ સુદ પૂનમના દિવસે બહેન ભાઈના કાંડા પર રક્ષાસૂત્ર બાંધી તેની લાંબી આયુષ્ય, સુખ-સમૃદ્ધિ અને કલ્યાણની પ્રાર્થના કરે છે. જોકે, રાખડી બાંધ્યા બાદ તેને ક્યારે અને કેવી રીતે ઉતારવી જોઈએ તે અંગે વિવિધ ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પરંપરાઓ જોવા મળે છે.
રાખડી ક્યારે ઉતારવી?
ધાર્મિક લોકમાન્યતાઓ અનુસાર રાખડીને ઓછામાં ઓછા 24 કલાક સુધી કાંડા પર રાખ્યા બાદ ઉતારી શકાય છે. કેટલાક પરિવારોમાં રાખડી 3થી 7 દિવસ સુધી રાખવાની પરંપરા છે, જ્યારે કેટલાક લોકો રાખડી આપમેળે તૂટી જાય ત્યાં સુધી તેને પહેરી રાખે છે.કેટલાક વિસ્તારોમાં જન્માષ્ટમી અથવા અનંત ચતુર્દશીના દિવસે રાખડી ઉતારવાની પરંપરા પણ જોવા મળે છે. જોકે, આ અંગેની રીત-રિવાજ પરિવાર અને પ્રદેશ પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.
ઉતારેલી રાખડીનું શું કરવું?
જળ વિસર્જન: પરંપરા મુજબ ઉતારેલી રાખડીને પવિત્ર નદી અથવા તળાવના જળમાં વિસર્જિત કરવાની માન્યતા છે.
વૃક્ષ પાસે અર્પણ:
કેટલીક લોકપરંપરાઓમાં રાખડીને પીપળા, વડ અથવા અન્ય પવિત્ર વૃક્ષ પાસે અર્પણ કરવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો તેને વૃક્ષના મૂળ પાસે સ્વચ્છ માટીમાં દાટી દે છે. કેટલીક જગ્યાએ તેની સાથે એક રૂપિયો મૂકવાની પણ પરંપરા છે.
સાચવીને રાખવી:
જો રાખડી અખંડ હોય અને ભાવનાત્મક રીતે ખાસ મહત્વ ધરાવતી હોય તો તેને લાલ કપડામાં લપેટીને તિજોરી અથવા અલમારીમાં સુરક્ષિત રાખી શકાય છે.
રાખડી ઉતારતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?
રાખડીને રસ્તા પર કે કચરાપેટીમાં ન ફેંકવાની ધાર્મિક માન્યતા છે.કેટલીક પરંપરાઓમાં મંગળવાર અને શનિવારે રાખડી ઉતારવાનું ટાળવામાં આવે છે.રાહુકાળ દરમિયાન રાખડી ઉતારવાનું ટાળવાની પણ માન્યતા છે.રાખડીને કાતરથી કાપવા કે જોરથી ખેંચીને તોડવાને બદલે સન્માનપૂર્વક ઉતારવાની પરંપરા કેટલાક પરિવારોમાં જોવા મળે છે.પ્લાસ્ટિક અથવા ધાતુવાળી રાખડીને પાણીમાં ન પધરાવી, તેને સ્વચ્છ જગ્યાએ સાચવી રાખવી વધુ યોગ્ય છે.
પરંપરા અલગ-અલગ હોઈ શકે.
રાખડી ઉતારવા અંગે તમામ હિન્દુ પરિવારોમાં એકસરખો નિયમ નથી. વિવિધ પ્રદેશો, સંપ્રદાયો અને પરિવારોમાં અલગ-અલગ રીત-રિવાજો જોવા મળે છે. તેથી પોતાના પરિવારની પરંપરા અને સ્થાનિક ધાર્મિક માન્યતાઓને પણ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ.
નોંધ: ઉપરોક્ત માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ, લોકપરંપરાઓ અને લોકશ્રુતિઓ પર આધારિત છે. તેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર હોવાનો દાવો કરવામાં આવતો નથી.
