News Reporter
આજના ડિજિટલ યુગમાં મોબાઇલ ફોન આપણા જીવનનો અનિવાર્ય હિસ્સો બની ગયો છે. જોકે, સ્માર્ટફોનના વધતા ઉપયોગની સાથે ફેક કોલ્સ, સ્પામ કોલ્સ અને સાયબર ફ્રોડની ઘટનાઓ પણ ચિંતાનો વિષય બની રહી છે. આવા સંજોગોમાં અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા ફોનની ઓળખ કરવામાં મદદરૂપ બને તેવી નવી સુવિધા શરૂ કરવાની દિશામાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા મહત્વપૂર્ણ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, 1 નવેમ્બર, 2026થી કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન (CNAP) સુવિધા લાગુ કરવાની તૈયારી છે. આ સુવિધા હેઠળ 4G અને તેનાથી વધુ અદ્યતન નેટવર્ક પર આવતા અજાણ્યા કોલ્સમાં નંબરની સાથે ટેલિકોમ કંપનીના રેકોર્ડમાં નોંધાયેલ કોલ કરનારનું નામ પણ દર્શાવવામાં આવશે. આ માટે ટેલિકોમ કંપનીઓને જરૂરી વ્યવસ્થા કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
શું છે CNAP સુવિધા?
CNAP એટલે કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન. આ ટેક્નોલોજી દ્વારા ફોન આવતી વખતે કોલ કરનારના મોબાઇલ નંબરની સાથે તેના નામની ઓળખ પણ સ્ક્રીન પર દર્શાવવાનો હેતુ છે. આ નામ ટેલિકોમ કંપની પાસે ઉપલબ્ધ ગ્રાહકની નોંધણી અને KYC સંબંધિત વિગતોના આધારે દર્શાવવામાં આવશે.
અત્યાર સુધી અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવે ત્યારે ઘણી વખત કોલ કરનારની ઓળખ જાણવા માટે Truecaller જેવી થર્ડ પાર્ટી એપ્લિકેશનનો સહારો લેવો પડતો હતો. નવી સુવિધાથી ટેલિકોમ નેટવર્કના માધ્યમથી જ નામ જાણવામાં મદદ મળશે.
મોબાઇલ યુઝર્સને શું ફાયદો થશે?
1. અજાણ્યા કોલરની ઓળખ કરવામાં મદદકોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવે ત્યારે સ્ક્રીન પર નંબરની સાથે નોંધાયેલ નામ પણ દેખાઈ શકે છે. તેનાથી કોલ સ્વીકારવો કે નહીં તેનો નિર્ણય લેવામાં સરળતા રહેશે.
2. સ્પામ અને શંકાસ્પદ કોલ્સ ઓળખવામાં મદદ
બેંક અધિકારી, પોલીસ કર્મચારી અથવા સરકારી અધિકારી હોવાનો દાવો કરતા કોલ્સ અંગે સાવચેતી રાખવામાં આ સુવિધા ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે, માત્ર નામ જોઈને કોલની વિશ્વસનીયતા નક્કી કરી શકાતી નથી.
3. કોલિંગ પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા
ટેલિકોમ નેટવર્કમાં નોંધાયેલ નામ દેખાવાથી અજાણ્યા નંબર અંગેની અનિશ્ચિતતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
4. સાયબર ફ્રોડ સામે સુરક્ષામાં મદદ
આ સુવિધા છેતરપિંડી કરનારાઓને ઓળખવામાં મદદરૂપ બની શકે છે, પરંતુ તેનાથી તમામ પ્રકારના ફેક કોલ્સ કે સાયબર ફ્રોડ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે તેવી ખાતરી નથી.
શું Truecallerની જરૂર નહીં રહે?
CNAP સુવિધા શરૂ થયા બાદ અજાણ્યા કોલ કરનારનું નામ જાણવા માટે કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં અલગ એપ્લિકેશન પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે છે. જોકે, Truecaller જેવી એપ્લિકેશનની બધી સુવિધાઓનું સ્થાન CNAP લેશે એવું કહી શકાય નહીં.જો ફોનમાં કોઈ નંબર સેવ કરેલો હશે, તો સામાન્ય રીતે સંપર્કમાં સેવ કરેલું નામ દેખાઈ શકે છે. સેવ ન હોય તેવા સ્થાનિક નંબર માટે ટેલિકોમ કંપનીના રેકોર્ડમાં નોંધાયેલ નામ દર્શાવવાનો હેતુ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કોલ માટે અલગ ઓળખ દર્શાવવામાં આવી શકે છે.
સાયબર ફ્રોડથી બચવા આ સાવચેતી રાખો
ટેલિકોમ ટેક્નોલોજીમાં સુધારા સાથે મોબાઇલ યુઝર્સે પોતાની સુરક્ષા અંગે પણ જાગૃત રહેવું જરૂરી છે.અજાણ્યા કોલ પર OTP, UPI PIN, ATM PIN કે બેંકની ગુપ્ત વિગતો શેર ન કરો.ફોન કરનાર વ્યક્તિ પોતાને બેંક કે પોલીસ અધિકારી ગણાવે તો પણ તેની ઓળખની સ્વતંત્ર રીતે ખાતરી કરો.અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરો અને કોઈના કહેવાથી સ્ક્રીન-શેરિંગ એપ ઇન્સ્ટોલ ન કરો.શંકાસ્પદ કોલ અથવા નાણાકીય છેતરપિંડી થાય તો તાત્કાલિક બેંકનો સંપર્ક કરો અને સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 પર ફરિયાદ નોંધાવો.
ટેક્નોલોજીની સાથે જાગૃતિ પણ જરૂરી
CNAP સુવિધા મોબાઇલ કોલની ઓળખને વધુ સરળ અને પારદર્શક બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે. જોકે, ટેલિકોમ કંપનીના રેકોર્ડમાં દેખાતું નામ સાચું હોવા છતાં તેનો ઉપયોગ કરનાર વ્યક્તિની ઓળખ કે તેના હેતુની સંપૂર્ણ ખાતરી મળતી નથી. તેથી દરેક કોલ અંગે સમજદારી રાખવી અને વ્યક્તિગત તથા બેંકિંગ માહિતી ગુપ્ત રાખવી એ જ સાયબર ફ્રોડથી બચવાનો સૌથી અસરકારક ઉપાય છે.
